است . ما در شناسهء كندى مصرى نيز خواهيم ديد ، كه چگونه ، مقريزى « تاريخ ولاة مصر » او را ربوده است . سرخسى : احمد پسر محمد معروف به طيب ، استاد و آموزگار معتضد عباسى ( 279 - 289 ) بود و به دست او به سال 286 كشته شد . اين خليفه در پاسخ كسانى كه از دليل كشتن استاد خود مىپرسيدند ، مىگفت : او با علم خود مىخواست مرا به الحاد كشاند . ياقوت 22 جا از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ، ص 177 ، فارسى 164 ، پانوشت 7 . سعيد ( ابن - ) : مغربى بوالحسن على غرناطى ( 610 - 685 ) پسر موسى پسر سعيد . در غرناطهء اندلس زاده شد و در اشبيليه و جز آن بياموخت و با پدر به سفر حج آمد ( 638 ) و پدر در اسكندريه درگذشت ، او در قاهره تا 648 بماند ، آنگاه براى مدارج بالاتر به عراق ايران آمد . او از 36 كتابخانهء بغداد با همان خروش گفتگو دارد كه ياقوت از 12 كتابخانهء مرو . او در 652 در دربار تونس بود ، سپس به اسكندريه ، حلب ، ارمنستان رفت و در دمشق سال 673 يا در تونس سال 685 درگذشت . او ميهن دوست بود و حوقل را كه از اندلس بدگويى كرده بود ، پاسخ داده است . او به دنبال پدر و نياكانش ، تاريخى كه ايشان مىنوشته‌اند ادامه داد ، كه تاريخ و جغرافياى خاندانش و عربان پيش از اسلام و بعد از آن ، و كشورهايى كه گشودند ، در بر دارد ، و خاورشناسان تكه تكه آنها را چاپ و ترجمه و پخش كردند . و قطعه‌اى از آن نيز در اكاديمى شوروى موجود است . ( كراچكوفسكى ص 356 - 359 ) . مدرس خيابانى در ريحانة الادب ج 5 ص 369 نام 8 كتاب ابن سعيد را از كشف الظنون نقل نموده است . ابن سعيد يكى از منابع كار ابو الفدا است كه در نسخهء چاپى در جدولى ويژهء مآخذ و منابع ، ديده مىشود . سعيد ( بو - ) : ن . ك : سكرى ( 212 - 275 ) نيز : سيرافى ( 284 - 369 ) هر دو اين كنيت دارند . سفر : « معجم السفر » از احمد بن سلفه كه در عنوان سلفه ( ابن - ) در همين كتابنامه ياد خواهد شد . ياقوت در چ ع 1 ص 339 : 9 از كسى بدين نام و در 110 جا بنام « ابن سلفه » يا « سلفى » نقل مىكند . اين كتاب به سال 1988 م در پاكستان ، در 456 ص متن و تا ص 686 تعليقات و فهرست‌ها ، به تصحيح د . شير محمد زمان + پيش گفتار ، به انگليسى در 167 ص چاپ شده است . من در پانوشتها از اين كتاب ، با نشان « سفر » استفاده كرده‌ام . سفرنامهء بودلف : ن . ك : بودلف ينبوعى ، مسعر بن مهلهل . سفرنامهء سرخسى - متعضد : يا به گفتهء ياقوت « رحلة المعتضد لحرب خمارويه » . ( چ ع : 4 : 240 : 21 ) در سفرى كه به سال 271 معتضد عباسى براى سركوب خمارويه ، فرماندار ياغى مصر رفت ، سرخسى احمد ، فيلسوف ياد شده در چند سطر بالا ، همراه او بوده و پيشامدها را نوشته بوده و ياقوت در 22 جاى « معجمد » از آن نقل مىكند . ( ن . ك چ ع 1 : 177 ) . در جنگى كه در اين سفر در « طواحين - آسياها » ى رملهء فلسطين رخ داد ، به گفتهء طبرى ( ترجمه ص 6627 ) و اثير : هر دو فرمانرواى جنگجو ، گريخته و سپاهيان بىخبر از فرار ايشان ، مدتى به كشتار يكديگر ادامه داده‌اند . سفرنامهء ابن فضلان : نگارش احمد فضلان پسر عباس پسر راشد پسر حماد مولاى مقتدر ( 295 - 320 ) خليفه 18 عباسى و پيك خليفه كه به